|
HASANKEYF’Lİ BİLGİNLER
a) Alaaddin Haskefî (1021-1088/1612-1677):
Asıl adı Muhammed b. Ali b. Muhammed b. Ali b.
Abdurrahman b. Muhammed b. Cemaluddin b. Hasan b. Zeynelabidin’dir.
Alaaddin Hısnî lakabıyla tanınırdı. Aslen Dımeşklıdır. 1021/1612 yılında
Hasankeyf’te doğdu. Babası yanında tahsile başlayan Haskefî, daha sonra
Şama giderek bir çok alimden ders aldı. Bir ara Kudüs’te de ilim tahsil
etti.
Haskefî, 1663 yılında Anadolu’ya geçti. Osmanlı veziri
Fazıl Ahmet Paşa, ona çok iltifat eti ve Çakmiye Medresesi’ne müderris
tayin etti. Şam müftülüğünü arzu etmesi üzerine buraya atandı. Hareketli
bir hayat geçiren Haskefi, bir çok yerde daha müftülük, kadılık ve
müderrislik yaptı. Fazıl Ahmet Paşanın Girit adası fethine katıldı ve
fetih hutbesini okudu. 1088/1677 yılı Şevval ayının on ikisinde Şam’da
vefat eti.
Alim, fakih ve muhaddis olan Haskefî, önemli eserler
yazdı. En meşhur eseri, Hanefi fıkhına dair olan Dürrü’l- Muhtar’dır. Oğlu
Şeyh Salih ve torunu Şeyh Muhammed de büyük alimlerdendi.
b) Ebu’l-Lutf Haskefi ( ? –854/ ? –
1455): Şafii mezhebi alimlerindendir. İsmi
Muhammed b. Ali b.Mansur b. Zeynelarap el- Haskefî el- Makdesî’dir. Çok
iyilik sahibi olduğu için Ebu’l-Lutf künyesi ile meşhur oldu. Hasankeyf’te
doğduğu için İbnu’l-Hısnî diye tanınırdı.
Hasankeyf’te yetiştikten sonra Kudüs, Kahire ve Halep
şehirlerinde bir çok ilim tahsil etti. Fıkıh, Arap Edebiyatı ve şiir
sahasında ileri derecede bilgi sahibi oldu. 859/1455 yılında Kudüs’te
vefat etti.
c) El-Hatîb El-Haskefî (460-553 / 1068-1158):
Asıl adı Ebu’l-Fadl Yahya b. Selame b. Hüseyin b. Muhammed’dir.
Lakabı Muinuddin olup el-Hatîb el-Haskefî adıyla meşhur
olmuştur.
Tanza’da doğdu, Hasankeyf’te büyüdü. Sonra Bağdat’a
giderek önce edebiyat dersi aldı. Bunu iyice öğrendikten sonra Şafii
fıkhını tahsil etti. Fıkhı iyice öğrenince memleketine dönmek üzere
Bağdat’tan ayrıldı. Meyyafarıkin’e (Silvan’a) gelince orada kalmaya karar
verdi. Orada halka vaaz vermeye başladı. Kısa bir süre sonra da Silvan
müftüsü oldu. Zamanın en büyük alimleri, şair ve edipleri arasında yerini
aldı.
ç) İbn Molla (Ahmet İbn Muhammed Haskefî 937-1008 /
1531-1599): İbn Molla adıyla meşhur olmuş şafii alimlerindendir. Aslen
Hasankeyf’li olup 937/1531 yılında Halep’te doğdu ve oraya yerleşti.
Gerek Halep’te gerekse başka şehirlerde bir çok alimden hem din ilimlerini
hem de müsbet ilimleri tahsil etti. 1008/1599 yılında Halep yakınlarında
eşkiyalar tarafından şehit edildi.
| 
